نوجوانی، فصل ساختن آینده؛ روز نوجوان فرصتی برای بازخوانی سهم نسل تازه در فردای ایران

یادداشت اختصاصی باران شمال/ به قلم سیده سماء حسینی

نوجوانی، سنِ تجربه کردن، سؤال پرسیدن و پیدا کردن مسیر است؛ روزهایی که آدم نه دیگر کودک است و نه هنوز به معنای واقعی کلمه بزرگسال. میان این دو جهان، نوجوان آرام‌آرام خودش را می‌شناسد، باورهایش را شکل می‌دهد و تصویری از آینده‌ای می‌سازد که قرار است در آن زندگی کند.

اما واقعیت این است که ما گاهی در مواجهه با نوجوانان، بیش از آنکه به حرف‌هایشان گوش بدهیم، برایشان تصمیم می‌گیریم. از آن‌ها انتظار داریم خوب درس بخوانند، مراقب رفتارشان باشند، آینده روشنی برای خودشان بسازند و در عین حال کمتر از آن‌ها می‌پرسیم چه دغدغه‌ای دارند، چه چیزی نگرانشان می‌کند و از جامعه‌ای که در آن زندگی می‌کنند چه انتظاری دارند.

نوجوان امروز با دنیایی متفاوت از نسل‌های قبل روبه‌روست. دسترسی به اطلاعات، فضای مجازی، تغییرات فرهنگی و سرعت تحولات اجتماعی، فرصت‌ها و البته چالش‌های تازه‌ای پیش روی او گذاشته است. نمی‌توان با نسخه‌های قدیمی، همه مسائل این نسل را توضیح داد یا برایشان راه‌حل نوشت. باید آن‌ها را شناخت، زبانشان را فهمید و پیش از هر قضاوتی، پای حرفشان نشست.

از سوی دیگر، نوجوانان را نباید صرفاً به عنوان مخاطبان برنامه‌های فرهنگی و آموزشی دید. آن‌ها می‌توانند کنشگر باشند، ایده بدهند، مسئولیت بپذیرند و در مسائل اجتماعی نقش داشته باشند. مدرسه، خانواده، رسانه و نهادهای فرهنگی هرکدام سهمی در فراهم کردن این فرصت دارند؛ فرصتی که با اعتماد کردن آغاز می‌شود، نه صرفاً توصیه و نصیحت.

روز نوجوان باید یادآور یک نکته مهم باشد؛ آینده را نمی‌توان فقط برای نوجوانان ساخت، بلکه باید با حضور و مشارکت خودشان ساخت. نسلی که امروز فرصت دیده شدن، شنیده شدن و تجربه کردن پیدا کند، فردا برای پذیرفتن مسئولیت‌های بزرگ‌تر آماده‌تر خواهد بود.

و مهم‌ترین کاری که امروز می‌توانیم برای نوجوانان انجام دهیم، این است که به جای آنکه مدام از آینده‌شان حرف بزنیم، در ساختن امروز به آن‌ها میدان بدهیم. آینده از همین‌جا شروع می‌شود؛ از جایی که نوجوان احساس کند سهمی در ساختن دنیای اطرافش دارد.